Στη φύση υπάρχουν είδη τσίλι πιπεριάς και στην πραγματικότητα οι κύριοι διασπορείς των φυτών είναι τα πουλιά. Ένα παράδειγμα είναι το πικάντικο Doni Sali chili που φύεται στις Μαριάνες νήσους και ονομάστηκε έτσι από ένα είδος ψαρονιού το Micronesian starling ή Sali, που τρώει την πιπεριά και μέσω τις κουτσουλιάς του διασπείρει σε νέες θέσεις τους σπόρους του φυτού.

Στη φύση οι πιπεριές τείνουν να φτάνουν τις 500.000 μονάδες καυστικότητας Scoville. Έτσι σίγουρα τα πουλιά έχουν κάποιο όριο, αλλά δε δείχνουν να ενοχλούνται από την κατανάλωση καυτερών τροφών. Αυτό έγινε αντιληπτό όταν σε κάποιες χώρες οι άνθρωποι τοποθετούσαν καυτερούς καρπούς στις ταΐστρες που είχαν στα σπίτια τους για τα άγρια πουλιά και ο λόγος που το έκαναν αυτό ήταν για να μην αδειάζουν τις ταΐστρες οι σκίουροι. Πράγματι τα πουλιά συνέχισαν να τρέφονται από αυτές τις τεχνητές ταΐστρες.

Επιμέλεια κειμένου: Φώτω Κόνσολα, (M.Sc. Περιβάλλοντος, Δασοπόνος)

The post Τα πουλιά μπορούν να φάνε καυτερές τροφές χωρίς κανένα πρόβλημα appeared first on Lemnos Nature.

Το σύστημα ονομάζεται «θερμότητα αντίστροφης ροής». Το ζεστό αρτηριακό αίμα ρέει προς τα πόδια περνάει κοντά στο κρύο φλεβικό αίμα επιστρέφοντας στην καρδιά. Η θερμότητα μεταφέρεται από τις αρτηρίες επιτρέποντας στα πτηνά, μέσω αυτής της θερμορύθμισης, να στέκονται στον πάγο ή σε κρύο νερό χωρίς μεγάλες θερμικές απώλειες.

Αρκετά είδη όπως π.χ. ερωδιοί βλέπουμε πολλές φορές να στέκονται στο ένα πόδι, αυτό γίνεται για να μειώσουν κι άλλο την επιφάνεια του σώματος που εκτίθεται στην κρύα επιφάνεια, εξοικονομώντας περισσότερη ενέργεια.

Το πλέγμα των αρτηριών αυτών που ενισχύουν την διαδικασία ονομάζεται rete mirabile ή  wonderful net.

Επιμέλεια κειμένου: Φώτω Κόνσολα, (M.Sc. Περιβάλλοντος, Δασοπόνος)

The post Έχεις σκεφτεί πως τα πουλιά μπορούν να στέκονται για ώρες πάνω στον πάγο χωρίς να τραυματίζονται;;; appeared first on Lemnos Nature.

Το Φθινόπωρο είναι μια καλή εποχή να εντοπίσεις κάτι σπάνιο. Ας δούμε γιατί:

Αυτή τη στιγμή πραγματοποιείται η φθινοπωρινή μετανάστευση που σημαίνει ότι ένας πραγματικά τεράστιος αριθμός πουλιών περνούν από την Ελλάδα με προορισμό την διαχείμαση τους στην Αφρική και την Ασία. Από τα εκατομμύρια αυτά πουλιά είναι πιθανό είτε από ακραία καιρικά φαινόμενα, είτε τα πιο νεαρά που ταξιδεύουν για πρώτη φορά να αλλάξουν διαδρομή ή να χαθούν εντελώς. Αυτό τα οδηγεί σε περιοχές που «δεν είναι λογικό να εμφανίζονται» κι έτσι είναι αυξημένες οι πιθανότητες να παρατηρηθεί ένας τυχαίος επισκέπτης.

Επιμέλεια κειμένου: Φώτω Κόνσολα, (M.Sc. Περιβαλλοντική Πολιτική & Διατήρηση Βιοποικιλότητας)

https://ebird.org/checklist/S285639967?fbclid=IwdGRjcAOSZ0xjbGNrA5JnPmV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHiOdm_wy5n9G524voqqx7iGl6gMZzbBRwJr8tWFkvN5iStIjuXx7WkB4DeL3_aem_ebuPNX2n4VU2Bu8XO1ggmA

The post Αμερικάνικο Βροχοπούλι (Pluvialis dominica), ένας σπάνιος τυχαίος επισκέπτης appeared first on Lemnos Nature.

Μπορείς να βρεις πολλές περισσότερες πληροφορίες με μια απλή αναζήτηση. Τι μπορείς να κάνεις; Την επόμενη φορά που θα γεμίσεις το «καλάθι σου» επειδή κάνουν μόνο 4,90 ή 7,97 ευρώ η μπλούζα, αναρωτήσου πόσο το χρειάζεσαι, αν πραγματικά σ’ αρέσει, αν όντως θα το φορέσεις πάνω από 10 φορές και αποφάσισε. Η αλλαγή ξεκινά από μας

Κείμενο:

Φώτω Φ. Κόνσολα – M.Sc. Περιβαλλοντική Πολιτική & Διατήρηση Βιοποικιλότητας

The post H γρήγορη μόδα κοστίζει ακριβά…στο περιβάλλον appeared first on Lemnos Nature.

Αναλύοντας την οσμή
Κάποια φυτά παράγουν κατά τις περιόδους ξηρασίας έλαια τα οποία απορροφούνται από τα μαλακά πετρώματα του εδάφους. Αυτά απελευθερώνονται όταν πέφτει η βροχή. Ένα σημαντικό συστατικό του πέτριχωρ είναι η οργανική ένωση που ονομάζεται γεωσμίνη. Οι επιστήμονες γνωρίζουν κάποια είδη βακτηρίων που παράγουν γεωσμίνη αλλά δεν είναι σαφές ακόμη γιατί το κάνουν.

Η βροχή, τα πετρώματα, βακτήρια, τα φυτά και μια αλληλεπίδραση μεταξύ τους μας δίνουν την χαρακτηριστική οσμή μετά από τις πρώτες (κυρίως) βροχές.

Κείμενο:

Φώτω Φ. Κόνσολα – M.Sc. Περιβαλλοντική Πολιτική & Διατήρηση Βιοποικιλότητας

The post Πέτριχωρ: η μυρωδιά που αναδύεται από το έδαφος μετά τις πρώτες βροχές appeared first on Lemnos Nature.

Είναι η πρώτη φορά που οι βοτανολόγοι ψήφισαν για την αλλαγή ονομάτων που θα μπορούσε να είναι προσβλητικά. Η απόφασή τους θα εξαλείψει το «c» σε περισσότερες από 300 επιστημονικές ονομασίες φυτών, φυκών και μυκήτων που περιλαμβάνουν το caf[e]r- και caff[e]r-. Η αλλαγή ενός γράμματος θα σήμαινε την κατάργηση των αναφορών στο caffra, μια λέξη της εποχής του Απαρτχάιντ που χρησιμοποιήθηκε για να κάνει διακρίσεις κατά των μαύρων στη Νότια Αφρική, κι έτσι η ονομασία θα μετατραπεί σε affra (και των σχετικών παραγώγων), υπονοώντας απλώς ότι το είδος έχει την προέλευσή του στην Αφρική.

The post Σε μια ιστορική ψηφοφορία οι βοτανολόγοι αποφάσισαν υπέρ της κατάργησης της ρατσιστικής αναφοράς από τα επιστημονικά ονόματα των φυτών appeared first on Lemnos Nature.

Σκεφτείτε το πιο λευκό πουλί που μπορείτε να φανταστείτε. Είναι ένας τσικνιάς; Ένας κύκνος; Ίσως μια λευκή κουκουβάγια;
Γνωρίζουμε ότι η βασίλισσα του δάσους, η μπεκάτσα, έχει ένα σώμα που καλύπτεται κυρίως με καφέ και γκρι χρώματα. Αλλά αποδεικνύεται ότι το πιο λευκό φτέρωμα που είναι γνωστό στην επιστήμη βρίσκεται στην άκρη της ουράς της δικής μας ευρασιατικής μπεκάτσας, σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη.
Ο επικεφαλής της έρευνας ορνιθολόγος στο Imperial College London Jamie Dunning όταν πήρε τα αποτελέσματα νόμιζε ότι κάπου έχει γίνει ένα μεγάλο λάθος.

Η ομάδα του Dunning κατέληξε σε αυτό το εκπληκτικό συμπέρασμα, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο στο Journal of The Royal Society Interface, συγκρίνοντας τα φτερά της ουράς της μπεκάτσας με το φτέρωμα από 61 άλλα είδη πουλιών, συμπεριλαμβανομένων και «λευκών» ειδών όπως η κουκουβάγια του χιονιού ή είδη γλαρονιών. Το έκαναν μετρώντας τη διάχυτη ανάκλαση των φτερών, ένα μέτρο για το πώς ένα αντικείμενο διασκορπίζει το φως σε πολλές κατευθύνσεις, το οποίο καθορίζει πόσο λευκό θα φαίνεται το αντικείμενο στα ανθρώπινα μάτια. Τα φτερά της μπεκάτσας αντανακλούσαν έως και το 55 τοις εκατό του φωτός, διαπίστωσαν οι ερευνητές – περίπου 30 τοις εκατό περισσότερο από ό,τι έχει μετρηθεί σε οποιοδήποτε άλλο πουλί.
Αυτή η εκπληκτική λευκότητα της ουράς της μπεκάτσας, οφείλεται στον συνδυασμό δύο παραγόντων: των μικροδομών της λευκής άκρης της ουράς και του τρόπου με τον οποίο αυτές οι δομές είναι διατεταγμένες. Αυτή η συγκεκριμένη δομή δεν έχει βρεθεί σε κανένα άλλο είδος, λένε οι ερευνητές.
Με βάση τα ευρήματά τους, ο Dunning και οι συνεργάτες του θεωρούν ότι οι μπεκάτσες, οι οποίες κινούνται και είναι πιο δραστήριες το σούρουπο και τη νύχτα, μπορεί να χρησιμοποιούν τα λευκά τους μπαλώματα για να επικοινωνούν μεταξύ τους στο σκοτάδι, όπως κάνουν με ήχους και χημικά σήματα. Τα φτερά της ουράς είναι καφέ στην επάνω πλευρά, έτσι το λαμπερό λευκό δεν σπάει το καμουφλάζ τους κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αλλά όταν πέφτει η νύχτα, μπορούν να σηκώσουν την ουρά τους και να αναβοσβήσουν τα λευκά τους μπαλώματα για να αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους. Μια άλλη πιθανότητα για τη φωτεινότητα των φτερών, λένε ο Dunning και οι συνεργάτες του, είναι ότι οι μπεκάτσες μπορεί να χρησιμοποιήσουν τη λευκή κάτω ουρά τους για να αποσπάσουν την προσοχή των αρπακτικών

Επιμέλεια κειμένου: Φώτω Κόνσολα, (M.Sc. Περιβάλλοντος, Δασοπόνος)

The post Οι μπεκάτσες έχουν το πιο λευκό φτέρωμα απ’ όλα τα πουλιά!!! appeared first on Lemnos Nature.

Τα μεταναστευτικά πτηνά χρησιμοποιούν δεξιότητες πέρα από κάθε ανθρώπινη ικανότητα. Αναχωρούν για τα ταξίδια τους στην ώρα τους χωρίς τη χρήση ημερολογίου και ρολογιών και κάνουν πτήσεις τεραστίων αποστάσεων χωρίς smartphone και gps. Πετάνε για μέρες με ελάχιστες, έως καθόλου, ενδιάμεσες στάσεις (αναλόγως το είδος και τις συνθήκες). Οι επιστήμονες είναι σε θέση να εξηγήσουν πολλά για αυτά τα κατορθώματα τους, αλλά η αναζήτηση για την πλήρη κατανόηση τους συνεχίζεται. Η έρευνα της μετανάστευσης είναι ένα δύσκολο κομμάτι γεμάτο μυστήριο…

Οι απορίες που δημιουργούνται είναι πολλές στην προσπάθεια μας να κατανοήσουμε πως αυτοί οι μικροί ταξιδιώτες έχουν τις γνώσεις αλλά και την αντοχή. Ας δούμε μαζί μερικά από αυτά τα ερωτήματα:

Πώς προετοιμάζουν τα πουλιά το σώμα τους για τα μεταναστευτικά τους ταξίδια;

Η μετανάστευση είναι μια σημαντική φυσική πρόκληση. Για να ετοιμαστούν για το ταξίδι, τα πουλιά μπορούν να κάνουν τεράστιες αλλαγές στο σώμα τους μέσα σε λίγες μέρες. Τα πουλιά βασίζονται στο λίπος του σώματος τους για την πτήση σαν το  καύσιμο που χρειάζονται (την ενέργεια), σε αντίθεση με τον άνθρωπο που δεν το θέλει και τόσο στο σώμα του…. Τα είδη θα αυξήσουν  το σωματικό τους βάρος πριν την μετανάστευση, με άφθονα φρούτα, καρπούς, έντομα ή μαλάκια (ανάλογα τις διατροφικές τους συνήθειες). Άλλα πάλι αυξάνουν το μέγεθος των μυών τους, αυξάνουν το μεταβολισμό τους και ακόμη μεγαλώνουν ή συρρικνώνουν τα πεπτικά τους όργανα για να συσσωρεύσουν ή να χάσουν βάρος.

Σε μια μελέτη για τα Dumetella carolinensis, για παράδειγμα, η φυσιολόγος και οικολόγος Kristen DeMoranville του Πανεπιστημίου του Rhode Island διαπίστωσε ότι οι μύες πτήσης των πουλιών ήταν μεγαλύτεροι κατά τη μετανάστευση του φθινοπώρου από ό,τι το καλοκαίρι. Και ενώ τα πουλιά ξεχειμώνιαζαν και ξεκουράζονταν στις τροπικές περιοχές, οι καρδιές τους συρρικνώθηκαν σε μέγεθος και πήραν λίπος.

Επιστήμονες όπως ο DeMoranville εργάζονται για να κατανοήσουν ποια γονίδια και πρωτεΐνες είναι υπεύθυνα για αυτές τις ικανότητες μεταμόρφωσης του σώματος, χρησιμοποιώντας ως σημείο εκκίνησης τα ευρήματα από την ανθρώπινη ιατρική έρευνα. Τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να εντοπίσουν ποιες τροφές είναι ζωτικής σημασίας για τα ταξίδια των πτηνών, κάτι που με τη σειρά του θα μπορούσε να βοηθήσει τους οικολόγους να ερευνήσουν και να προστατεύσουν τις πιο σημαντικές πηγές διατροφής στους οικοτόπους.

Πώς ξέρουν τα πουλιά πότε φτάνει η ώρα να μεταναστεύσουν;

Ακόμη και τα αποδημητικά πτηνά που βρίσκονται σε αιχμαλωσία είναι ανήσυχα το φθινόπωρο και την άνοιξη όταν φτάνει η ώρα του ταξιδιού. Τα ποικίλα στοιχεία βοηθούν τα πουλιά να αποφασίσουν πότε θα ξεκινήσουν τα ταξίδια τους, λέει ο ορνιθολόγος του Πανεπιστημίου της Νότιας Καρολίνας Nathan Senner, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας της ημέρας, της θερμοκρασίας, των βροχοπτώσεων, της διαθεσιμότητας τροφής και της κατάστασης του σώματος. Τα πουλιά μπορεί επίσης να δίνουν προσοχή στα άλλα άτομα του είδους, χρησιμοποιώντας κοινωνικές ενδείξεις για να αποφασίσουν πότε είναι ώρα να φύγουν.

Το πώς τα πουλιά χρησιμοποιούν αυτές τις πληροφορίες – και πόσο μπορούν να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους με βάση αυτό που αισθάνονται – είναι λιγότερο σαφές, λέει ο Senner. Ένα από τα δεδομένα που δημιουργεί τις μεγαλύτερες απορίες στους ερευνητές είναι το πώς τα νεαρά πουλιά εκτελούν το μεταναστευτικό τους ταξίδι όταν δεν το έχουν κάνει ποτέ στο παρελθόν.

Μελέτες στο γιδοβύζι (C. Europaeus) δείχνουν πώς ο χρόνος μετανάστευσης ενός πουλιού μπορεί να προσαρμοστεί με ακρίβεια στις ανάγκες τροφοδοσίας του. Η Susanne Åkesson, μια εξελικτική οικολόγος στο Πανεπιστήμιο Lund στη Σουηδία, και οι συνάδελφοί της διαπίστωσαν ότι τα Γιδοβύζια κυνηγούν πιο ενεργά τις φωτεινές νύχτες με φεγγάρι και είναι επίσης πιο πιθανό να αρχίσουν να μεταναστεύουν μετά από μια πανσέληνο παρά μια νέα σελήνη. Αφού περνούν μέρες κυνηγώντας και τρώγοντας, έχουν τροφοδοτηθεί με καύσιμο και είναι έτοιμα να απογειωθούν.

Πώς βρίσκουν το δρόμο τους τα αποδημητικά πουλιά;

Οποιοδήποτε ζώο, είτε είναι πουλί, καρχαρίας ή άνθρωπος, χρειάζεται και «πυξίδα» και «χάρτη» για να γνωρίζει πού βρίσκεται και πού πηγαίνει. Τα πουλιά μπορούν να αντιληφθούν σε ποια κατεύθυνση πετούν με βάση τη θέση του ήλιου, των αστεριών και του μαγνητικού πεδίου της Γης. Η τεχνητή αλλαγή του μαγνητικού πεδίου γύρω από ένα αιχμαλωτισμένο μεταναστευτικό πουλί, για παράδειγμα, μπορεί να το κάνει να πετάξει προς τη λάθος κατεύθυνση, λέει ο Nikita Chernetsov, ορνιθολόγος στο Ζωολογικό Ινστιτούτο Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας.

«Ο χάρτης ήταν πολύ πιο αμφιλεγόμενος», λέει ο Richard Holland, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Bangor. Εδώ τα μαγνητικά πεδία πιθανότατα παίζουν επίσης ρόλο. Κάθε σημείο στην επιφάνεια της Γης έχει μια μοναδική μαγνητική υπογραφή που βασίζεται στη θέση του σε σχέση με τον Βόρειο και τον Νότιο Πόλο, την οποία τα πουλιά φαίνεται να μπορούν να αντιληφθούν. Η έρευνα δείχνει ότι η όσφρηση μπορεί επίσης να είναι σημαντική, λέει ο Holland: Όταν οι επιστήμονες έχουν καταστείλει αυτήν την αίσθηση σε ορισμένα είδη, τα πειράματα δείχνουν ότι τα πουλιά δεν μπορούν να βρουν το δρόμο τους με την ίδια ακρίβεια. Αλλά οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακριβώς σε ποιες μυρωδιές, είτε από την βλάστηση είτε από την θάλασσα ή ακόμα και την ατμοσφαιρική ρύπανση, βασίζονται αυτά τα πουλιά για να τα οδηγήσει. Ο εντοπισμός της βιολογίας που κρύβεται πίσω από αυτές τις ικανότητες πλοήγησης -όπως το πού βρίσκονται οι μαγνητικοί αισθητήρες στο σώμα ενός πουλιού και ποια γονίδια κωδικοποιούν για τη μεταναστευτική κατεύθυνση-είναι στο επίκεντρο της συνεχιζόμενης έρευνας.

Εκτός από αυτές τις εγγενείς ικανότητες, μερικές δεξιότητες πλοήγησης μαθαίνονται εν μέρει. Τα ενήλικα Zonotrichia leucophrys (είδος σπουργιτιού) που αιχμαλωτίστηκαν στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες και απελευθερώθηκαν στο ανατολικό τμήμα της χώρας έβρισκαν το δρόμο τους πίσω στη συνήθη μεταναστευτική τους διαδρομή, λέει ο Holland, ο οποίος έχει παρακολουθήσει τα πουλιά. Τα νεαρά σπουργίτια, ωστόσο, θα αρχίσουν να μεταναστεύουν νότια, αλλά δεν ξέρουν να κάνουν πίσω δυτικά, οπότε καταλήγουν σε λάθος μέρος. Ουσιαστικά, αν και η εσωτερική τους πυξίδα μετανάστευσης είναι κληρονομική, το πως θα φτάσουν στα σημεία που θα ξεχειμωνιάσουν  θα το μάθουν και καθώς το κάνουν.

Πώς κοιμούνται τα πουλιά σε μεγάλες μεταναστευτικές πτήσεις;

Μερικά πουλιά κάνουν διαλείμματα κατά τη διάρκεια των ταξιδιών (ενδιάμεσες στάσεις)  για να ξεκουραστούν και να ανεφοδιαστούν με καύσιμα (τροφή). Άλλα πετούν για μέρες, διασχίζοντας λίμνες, ωκεανούς, βουνά, χώρες και ηπείρους χωρίς να σταματήσουν. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι είναι δυνατό για τα πουλιά να κοιμούνται ενώ πετούν, αλλά δεν γνωρίζουν πόσο διαρκεί αυτό στην πραγματικότητα κατά την διάρκεια της πτήσης. Η απόδειξη ότι τα πουλιά μπορούν να κοιμηθούν ενώ πετούν προέρχεται από την παρακολούθηση του είδους Fregata minor, τα θαλασσοπούλια που μπορούν να αναζητήσουν τροφή πάνω από τον ανοιχτό ωκεανό για εβδομάδες χωρίς να προσγειωθούν. Οι πουλιά αυτά συνήθως ξεκουράζουν τον μισό εγκέφαλό τους κάθε φορά, με το ένα μάτι κλειστό, ενώ γλιστρούν προς τα πάνω σε σπειροειδή ρεύματα αέρα.

Για άλλο ένα είδος που γνωρίζουμε ότι μπορεί να κοιμάται στον αέρα (!) είναι η σταχτάρα (Apus apus) την οποία συναντάμε και στη χώρα μας κατά την μετανάστευση της.

Ακριβώς επειδή τα πουλιά μπορούν να κοιμηθούν ενώ πετούν δεν σημαίνει ότι το κάνουν κιόλας. «Έχουμε καλό λόγο να πιστεύουμε ότι ορισμένα πουλιά μπορεί απλώς να μην κοιμούνται καθόλου κατά τη διάρκεια της πτήσης», λέει ο Niels Rattenborg, ερευνητής στο Ινστιτούτο Ορνιθολογίας Max Planck. Πρώτον, δεν υπάρχει απόδειξη ότι τα πουλιά μπορούν να κοιμηθούν ενώ χτυπούν ενεργά τα φτερά τους. Τα θαλασσοπούλια (Fregata minor) που πετούν στον ωκεανό κοιμόντουσαν μόνο περίπου 45 λεπτά τη νύχτα σε σύγκριση με περισσότερες από συνολικά 12 ώρες την ημέρα πίσω στη στεριά – και καμία από αυτές ενώ πετούσαν. Επιπλέον, η ακραία στέρηση ύπνου δεν φαίνεται να επηρεάζει τα πουλιά τόσο δραστικά όσο τους ανθρώπους. Το πόσο χρόνο χρειάζονται αυτά τα ζώα για να κοιμηθούν είναι σχετικά ευέλικτο. Στην πραγματικότητα, σχετική έρευνα σε σκαλίδρες (μεταναστευτικά, παρυδάτια) διαπίστωσε ότι τα αρσενικά που κοιμόντουσαν λιγότερο κατά την περίοδο αναπαραγωγής είχαν τις καλύτερες επιδόσεις: Έκαναν περισσότερους απογόνους.

Προς το παρόν, οι πομποί και τα όργανα που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να παρακολουθούν τις κινήσεις των πτηνών και τη δραστηριότητα του εγκεφάλου κατά την πτήση είναι πολύ μεγάλα για τα περισσότερα είδη, κι έτσι ενδεχομένως δεν μπορούμε να συλλέξουμε τα απαραίτητα στοιχεία . Οι οριστικές απαντήσεις σχετικά με τον μεταναστευτικό ύπνο θα απαιτούσαν μια πιο προηγμένη τεχνολογία από αυτή που έχουμε αυτή τη στιγμή.

Πληροφορίες -Πηγές:

[16/11/2022] https://www.audubon.org/magazine/spring-2022/how-birds-perform-amazing-migratory-feats-and

Επιμέλεια κειμένου και φωτογραφίες: Φώτω Κόνσολα, (M.Sc. Περιβάλλοντος, Δασοπόνος)

The post Η μετανάστευση των πουλιών και τα ….μυστικά της!!! appeared first on Lemnos Nature.

Για μένα ήταν τα μανιτάρια που μου κέντρισαν πρώτα το ενδιαφέρον. Συναντούσα μανιτάρια και γοητευόμουν με την ιδέα ότι ορισμένα είναι πεντανόστιμα  ενώ άλλα μπορούν να σε στείλουν αδιάβαστο (αυτό που λένε ότι όλα τα μανιτάρια τρώγονται απλά ορισμένα μόνο μια φορά). Ήταν αυτά που με έκαναν να πάρω οδηγούς αναγνώρισης και να ρωτήσω έμπειρους συλλέκτες για περισσότερες πληροφορίες. Αυτά με έκαναν κυνηγό (mushroom hunting). Τα βότανα και τα άλλα φυτά με διατροφική αξία ακολούθησαν. Είναι ωραίο να έχεις συλλέξει την δάφνη, τη ρίγανη, την άγρια μέντα, το φασκόμηλο, το χαμομήλι, την άγρια μουστάρδα, τον κρίταμο, το θυμάρι, το βαλσαμόχορτο, τα χόρτα, τον μάραθο, το σχίνο, τα σπαράγγια και τόσα άλλα που θα χρησιμοποιήσεις στην κουζίνα σου.

Τι είναι αυτό που ελκύει κάποιον στην εύρεση «άγριας» τροφής;

Είναι ένας ήπιος τρόπος για τους ανθρώπους να βγουν έξω και να ασχοληθούν με το φυσικό κόσμο. Η εύρεση τροφής είναι ένα φυσικό ένστικτο, που μας εξιτάρει. Γίνεσαι πιο παρατηρητικός όταν ψάχνεις κάτι που μπορείς να χρησιμοποιήσεις. Και στο τέλος, είναι κάτι παραπάνω από φαγητό, είναι το ίδιο το περιβάλλον που γίνεσαι κομμάτι του. Όταν αρχίζεις να μην περπατάς απλά, αλλά να επιβραδύνεις και να παρατηρείς στην πραγματικότητα αρχίζεις να κοιτάζεις τα πάντα. Να παρατηρείς, να μαθαίνεις και να εκτιμάς.

Μπορεί η επαφή μας με τη φύση και την αναζήτηση τροφίμων να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτονται οι άνθρωποι για το φαγητό;

Όταν βγαίνεις στη φύση για να βρεις και να συλλέξεις προϊόντα του δάσους μπορεί το καλάθι σου να γεμίσει μπορεί όμως και να παραμείνει άδειο για αρκετές εξορμήσεις. Ξαφνικά ανακαλύπτεις ότι η εξεύρεση της τροφής είναι δύσκολη. Θα πρέπει να σε κάνει πιο συνετό στον τρόπο που συμπεριφέρεσαι στη φύση αλλά και στο πιάτο σου. Παραδοσιακά ο λαός μας έχει ιστορία και κουλτούρα στην εύρεση «άγριας» τροφής, οι δυσκολίες αλλά και οι διατροφικές μας συνήθειες μας το επέβαλαν. Έτσι μαθαίνει κανείς σε ποιες περιοχές βρίσκει συγκεκριμένα είδη, ποιες εποχές του χρόνου, αν θα βγουν στο δάσος, στο ύπαιθρο ή στην ακτή. Επίσης γνωρίζεις μέσα από αυτή τη διαδικασία ότι υπάρχουν τροφές οι οποίες είναι επικίνδυνες (σκεφτείτε τι θυσίες χρειάστηκαν στην ανθρώπινη ιστορία για να έχουμε την γνώση των επικίνδυνων τροφών σήμερα). Τέλος, η επεξεργασία των προϊόντων αυτών: η αποξήρανση, η διατήρηση σε άρμη, η αποθήκευση για να  την ετήσια χρήση τους, η γνώση για το πώς πρέπει να συμπεριφερθούμε σε κάθε είδος, μας οδηγεί στο να σεβόμαστε τις ποσότητες που έχουμε και να διαχειριζόμαστε την τροφή με σύνεση και σεβασμό.

Υπάρχουν κανόνες;

Φυσικά και υπάρχουν κανόνες για τη συλλογή προϊόντων από τη φύση.  Όπως επίσης υπάρχουν και «άγραφοι νόμοι» οι οποίοι καθορίζουν την ηθική μας υπόσταση στη φύση.

• Βασικός κανόνας είναι ότι ΔΕΝ κόβουμε ποτέ και κυρίως ΔΕΝ καταναλώνουμε είδη τα οποία δεν γνωρίζουμε ή έχουμε και την ελάχιστη αμφιβολία για αυτά.
• Οι νέοι στη συλλογή μανιταριών σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να βγουν μόνοι και να συλλέξουν μανιτάρια για να φάνε. Θα πρέπει πρώτα να έχουν μελετήσει σωστά οδηγούς αναγνώρισης και σχετικά βιβλία και στη συνέχεια να ακολουθήσουν πολλές φορές έμπειρους συλλέκτες ώστε να είναι απολύτως σίγουροι για τα εδώδιμα μανιτάρια και τα χαρακτηριστικά που τα ξεχωρίζουν.
• Δεν εμπιστευόμαστε ποτέ αναγνωρίσεις μέσω διαδικτύου, φωτογραφιών κ.α. όταν πρόκειται για μανιτάρια που προορίζονται για βρώση.
• Όταν πρόκειται για αρωματικά φυτά (αλλά και μανιτάρια) ποτέ δεν τα αφαιρούμε με την ρίζα τους, μια τέτοια πράξη θα σήμαινε την εξαφάνιση του είδους από το συγκεκριμένο τόπο.
• Υπάρχουν Δασικές Αστυνομικές Διατάξεις για κάθε περιοχή που καθορίζουν τις ποσότητες που μπορεί κανείς να συλλέξει (ισχύει για όλα τα βότανα και τα μανιτάρια). Η υπερσυλλογή είναι παράβαση του νόμου.
• Αφήνουμε πάντα ποσότητα του είδους ανέπαφο στο σημείο. Η διατήρηση του βιοτόπου είναι βασική προϋπόθεση.

Θέλει προσοχή, σοβαρότητα και σεβασμό, η φύση μπορεί να σε ανταμείψει και να σου προσφέρει τις πιο ντελικάτες γεύσεις της.

Κείμενο: Φώτω Φ. Κόνσολα, MSc Περιβαλλοντική Πολιτική & Διατήρηση Βιοποικιλότητας, Δασοπόνος

The post Αναζητώντας την τροφή μας στη Φύση!! appeared first on Lemnos Nature.

Η μετανάστευση είναι μια διαδικασία που ακολουθούν πολλά είδη πτηνών ανά τον κόσμο και αν και το ερευνητικό ενδιαφέρον είναι τεράστιο ακόμα και σήμερα υπάρχουν ακόμη πολλά μυστικά που πρέπει να ανακαλύψουμε. Πως ορισμένα είδη πετούν χιλιάδες χιλιόμετρα για να φτάσουν στις περιοχές αναπαραγωγής τους στο ίδιο μέρος, την ίδια περίπου ώρα, όπως την προηγούμενη χρονιά και όλες τις υπόλοιπες;

Το γιατί τα πουλιά μπαίνουν στην διαδικασία να πραγματοποιήσουν αυτά τα εποχιακά ταξίδια φαίνεται στην αρχή διαισθητικό: Επιδιώκουν να βελτιώσουν τις πιθανότητές τους και τις πιθανότητες επιβίωσης των απογόνων τους. Αλλά το πώς εξελίχθηκε αρχικά η μετανάστευση των πτηνών είναι, στην πραγματικότητα, ένα θέμα που συζητούν έντονα οι επιστήμονες.

Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν αρκετά για τα πουλιά σε πολύ μεγάλο βάθος χρόνου και τους στενότερους συγγενείς τους πριν από πολλά εκατομμύρια χρόνια για να προσδιορίσουν πότε άρχισαν να μεταναστεύουν οι πρώτοι πρόγονοι των πτηνών. Τα στοιχεία που έχουμε πηγαίνουν πίσω τουλάχιστον εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Αλλά στην πραγματικότητα, η μετανάστευση των πτηνών θα μπορούσε να είναι πολύ παλαιότερη.

Ο Robert Zink, εξελικτικός βιολόγος πτηνών στο Πανεπιστήμιο της Νεμπράσκα αναφέρει ότι όταν μιλάμε για την εξέλιξη της μετανάστευσης στη σύγχρονη εποχή, μιλάμε στην πραγματικότητα για την τροποποίηση αυτού του αρχαίου χαρακτηριστικού ή, πιθανώς, ενός συνόλου χαρακτηριστικών. Διάφορα είδη όπως τα καλαμάρια, οι πεταλούδες και οι τάρανδοι, έχουν εξελίξει μεταναστευτικές συμπεριφορές, και αυτό υποδηλώνει ότι η μετανάστευση είναι μια βασική απάντηση για την αξιοποίηση των εποχιακών πόρων. Με άλλα λόγια, μπορεί να ήταν πιο περίεργο εάν τα πουλιά, με τη δυνατότητα πτήσης τους, δεν μετανάστευαν.

Για δεκαετίες, η συζήτηση γύρω από το πώς άρχισαν να μεταναστεύουν τα πουλιά επικεντρωνόταν γύρω από τις υποθέσεις του «νότιου σπιτιού» έναντι των υποθέσεων του «βόρειου σπιτιού». Αυτές οι ιδέες υποδηλώνουν ουσιαστικά ότι τα σύγχρονα μεταναστευτικά είδη ζούσαν αρχικά είτε σε τροπικές (ένα νότιο σπίτι) είτε σε εύκρατες περιοχές (ένα βόρειο σπίτι) και σταδιακά εξελίχθηκαν για να ταξιδεύουν μεταξύ των δύο κλιμάτων για να επωφεληθούν από την τροφή, να ξεφύγουν από τον ανταγωνισμό ή να αναπαραχθούν σε μέρη με συγκριτικά λιγότερα αρπακτικά. Από όποια κατεύθυνση κι αν προέρχονταν, τα πουλιά με πρόσβαση σε καλύτερους πόρους επιβίωναν και αναπαράγονταν με μεγαλύτερη επιτυχία, μεταβιβάζοντας στους απογόνους τους την πληροφορία  για τα ταξίδια.

Οι εποχές βασικός σύνδεσμος για τη διαδικασία της μετανάστευσης;

Πιο πρόσφατα, ορισμένοι ερευνητές εξέτασαν τη μετανάστευση ελαφρώς διαφορετικά. Ανιχνεύοντας τις εξελικτικές σχέσεις μεταξύ των ειδών και εξετάζοντας τη σύγχρονη βιολογία αναπαραγωγής, ο ορνιθολόγος Benjamin Winger θεωρεί ότι η μετανάστευση είναι στενά συνδεδεμένη με τις εποχές – ανεξάρτητα από τη γεωγραφία ή το γεωγραφικό πλάτος από το οποίο προέρχεται ένα είδος.

«Η πραγματικότητα είναι ότι τα πουλιά είναι παντού και προσαρμόζονται στις τρέχουσες συνθήκες στις οποίες διαβιούν», λέει ο Winger, ο οποίος μελετά τη μετανάστευση και τη διασπορά των πτηνών στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, τα πουλιά μεταναστεύουν για να ξεφύγουν από επικίνδυνα περιβάλλοντα που θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωση – το οποίο δεν είναι  πολύ διαφορετικό από τη χειμερία νάρκη στις αρκούδες ή τη διάπαυση στα έντομα.

Έτσι, το να πετάς νότια για να ξεφύγεις από το χειμώνα -όταν υπάρχει στην περιοχή σου μείωση των τροφικών διαθέσιμων- είναι μόνο ένα παράδειγμα του γιατί τα πουλιά μεταναστεύουν. Η θεωρία επεκτείνεται επίσης σε πτηνά που μετακινούνται από μεγάλα υψόμετρα σε χαμηλότερα εποχιακά για την εξεύρεση τροφής, για να ακολουθήσουν τις εποχιακές βροχοπτώσεις, τη θερμοκρασία και άλλα περιβαλλοντικά πρότυπα.

Το εντυπωσιακό δεν είναι ότι φεύγουν αλλά ότι επιστρέφουν

Φυσικά, η φυγή από δύσκολες συνθήκες δεν μπορεί να είναι η πλήρης ιστορία της μετανάστευσης. Το δύσκολο μέρος αυτού είναι να εξηγηθεί γιατί επιστρέφουν τον επόμενο χρόνο. Για αυτό, τα πουλιά -όπως πολλοί οργανισμοί- προτιμούν να βρίσκονται στα μέρη που γεννήθηκαν. «Αυτό που τους οδηγεί πίσω είναι ουσιαστικά το πλεονέκτημα της επιστροφής σε μια οικεία τοποθεσία αναπαραγωγής.

Η μεταναστευτική συμπεριφορά ενός είδους μπορεί επίσης να σχετίζεται με την αναπαραγωγική στρατηγική που έχει εξελίξει. Ένα είδος που διανύει μεγάλες αποστάσεις παράγει λιγότερους νεοσσούς από είδη που δεν ταξιδεύουν τόσο μακριά. Παραδόξως, μπορεί να κάνουν λιγότερους νεοσσούς αλλά έχουν καλύτερα ποσοστά επιβίωσης, παρά τα επίπονα ταξίδια τους!!

Όσο κι αν εξελίχθηκε αρχικά η μετανάστευση, η κίνηση των σύγχρονων πτηνών να μεταναστεύσουν είναι τουλάχιστον εν μέρει γενετική, λέει η Kristen Ruegg, ερευνήτρια στο State University του Κολοράντο και επικεφαλής του Bird Genoscape Project. Σε πειράματα διασταύρωσης, για παράδειγμα, οι επιστήμονες αναπαρήγαγαν  ένα πουλί που μεταναστεύει σε μεγάλη απόσταση προς μία κατεύθυνση με ένα άλλο πουλί  που μεταναστεύει σε μικρή απόσταση προς διαφορετική κατεύθυνση. Το αποτέλεσμα ήταν, οι απόγονοι τους να προσπαθούν  να μεταναστεύσουν σε μια ενδιάμεση απόσταση και σε μια ενδιάμεση κατεύθυνση.

Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα μεταναστευτικά πρότυπα μπορούν να μεταβιβαστούν ή να τροποποιηθούν από γενιά σε γενιά. Αλλά η κατανόηση των συγκεκριμένων γονιδίων που ευθύνονται είναι πολύ πιο δύσκολη από ό,τι μπορούμε να φανταστούμε.

Πως συγχρονίζεται η μετανάστευση;

Οι ερευνητές στα πτηνά επιδιώκουν επίσης να κατανοήσουν καλύτερα πώς τα γονίδια κωδικοποιούν τον συγχρονισμό της μετανάστευσης. Όλα τα ζώα έχουν εσωτερικά ρολόγια που ανταποκρίνονται σε περιβαλλοντικά στοιχεία όπως το φως, η θερμοκρασία ή τα επίπεδα του στρες. Αυτά τα ρολόγια είναι υπεύθυνα για τους κιρκάδιους ρυθμούς που βιώνουν οι άνθρωποι σε έναν 24ωρο κύκλο, για παράδειγμα. Στα πουλιά, το ξεκλείδωμα του γενετικού υλικού που ελέγχει αυτά τα ρολόγια θα μπορούσε να ρίξει φως στο πώς και γιατί εξελίχθηκε η μετανάστευση.

Είναι ευέλικτη η μεταναστευτική συμπεριφορά;

Άλλα γενετικά ερωτήματα παραμένουν. Για παράδειγμα, δεν είναι όλα τα πουλιά αποδημητικά. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτά τα είδη εξακολουθούν να έχουν όλα τα γονίδια αλλά ότι απλώς έχουν απενεργοποιηθεί. Αλλά αυτό δεν είναι σίγουρο.

Το πόσο γρήγορα μπορούν να εξελιχθούν τα μεταναστευτικά χαρακτηριστικά με την πάροδο των γενεών είναι ένα άλλο σημαντικό ερώτημα σε αυτήν την εποχή ραγδαίων κλιματικών και περιβαλλοντικών αλλαγών. Το γεγονός ότι τα πουλιά που αναπαράγονται στη Βόρεια Αμερική έχουν προσαρμοστεί στην αλλαγή και την υποχώρηση των παγετώνων σε όλο το φάσμα του χρόνου αποτελεί ένδειξη ότι η μεταναστευτική συμπεριφορά είναι ευέλικτη. Οι ερευνητές έχουν ακόμη τεκμηριώσει ότι κάποια είδη μπορούν να αναπτύσσουν νέα μεταναστευτικά πρότυπα μέσα σε λίγες γενιές. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα πουλιά μπορούν ή θα προσαρμοστούν τόσο γρήγορα.

Καθώς εκατομμύρια πουλιά μετακινούνται και μεταναστεύουν για μας που τα παρατηρούμε μπορεί να φαίνεται μυστήριο, θαύμα, δύσκολο ή τεράστιο κατόρθωμα αλλά είναι χρήσιμο να θυμόμαστε πως για τα πουλιά, δεν είναι τόσο αξιοσημείωτο – είναι απλώς πώς έχουν εξελιχθεί για να επιβιώσουν.

Πληροφορίες -Πηγές:

[23/09/2022] https://www.audubon.org/

Επιμέλεια κειμένου: Φώτω Κόνσολα, (M.Sc. Περιβάλλοντος, Δασοπόνος)

The post Πώς και γιατί εξελίχθηκε η μετανάστευση των πουλιών; appeared first on Lemnos Nature.